Hans Oerberg - Lingua Latina Per Se Illustrata Familia

Hans Oerberg - Lingua Latina Per Se Illustrata Familia

Citation preview

LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA FA MIL I A

ROMANA

I

HANS H. 0RBERG

LINGVA LATINA PER SE ILLVSTRATA

PARS

I

FAMILIA ROMANA

DOMVS LATINA ANNO MMITT

LINGVA LAT1NA PER SE ILLV STRATA PARS FAMILIA ROMANA I:

© HansH. 0rberg 1991 Omnia Ex

proprietalis iura reservantur

officina typographica Special-Trykkeriet Viborg

anno 1991

et,

paucis correctis, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003

Imagines delineavit Peer Lauritzen

ISBN 87-997016-5-0

LINGVA LATINA PER SE ELLVSTRATA PARS PARS

1:

ROMANA ROMA AETERNA

FAMILIA

Q:

INDICES

COLLOQVIA PERSONARVM EXERCITIA LATINA I & H GRAMMATICA LATINA PLAVTVS: AMPHITRYO CAESAR: DE BELLO GALLICO PETRONIVS: CENA TRIMALCHIONIS

Domus Latina, Skowangen 7 DK-8500 Grenaa, Damn orberg® lingua-Iatina.dk

INDEX CAPITVLORVM pagina Cap.

I.

II.

IMPERIVM ROMANVM LITTERAE ET NVMERI FAMILIA ROMAN A

13

LIBER TWS LATINVS

16

7

9

PVERIMPROBVS IV DOMINVS ET SERVI

19

III.

V VI.

26

VILLA ETHORTVS VIA LATINA

32 41

XIII.

PVELLA ET ROSA TABERNA ROMANA PASTOR ETOVES BESTIAEET HOMINES OORPVS HVMANVM MILES ROMANVS ANNVS ET MENSES

XIV.

NOWSDIES

103

XV. XVI.

MAGISTERET DISCIPVLI TEMPESTAS NVMERI DIFFICILES

110

VII. VIII.

IX.

X. XI. XII.

XVII.

48 54 63 69 77 85

95

118

126

LITTERAE LATINAE XIX. MARITVS ET VXOR XX. PARENTES XXI. PVGNA DISCIPVLORVM

XVIII.

XXII. XXIII.

135 145

154 163

CAVECANEM

172

EPISTVLAMAGISTRI

179

PVER AEGROTVS XXV THESEVS ET MINOTAVRVS XXVI. DAEDALVS ETICARVS XXIV.

RES RVSTICAE PERICVLA MARIS XXIX. NAVIGARE NECESSE EST XXX. CONVIVIVM XXXI. INTER POCVLA

XXVII. XXVIII.

187 195

203 211

222 .

XXXII. CLASSIS ROMANA XXXIII. EXERCITVS ROMANVS

DE ARTE POETICA XXXV ARSGRAMMATICA

XXXIV.

232 242 251 261

273

284 296

TABVLA DECLINATIONVM

307

KALENDARIVM ROMANVM INDEX VOCAB VLORVM INDEX GRAMMATICVS

312 313

326

CAPITVLVMPRIMVM

CAP.

I

fluvius

IMPERIVM /

Roma

ROMANVM Europa

in Italia est. Italia in

est.

Graecia in Eu-

-a -a; Italic...

ropa

Italia et

est.

Graecia in Europa sunt. Hispania

in Italia est stmt:

quoque

in

Europa

est.

Hispania

Graecia in

et Italia et

Europa sunt. Aegyptus

5

in

Europa non

est,

est.

Africa est, Gallia est in Europa. Syria

non

est in

Europa, sed in Asia. Arabia quoque in Asia

est.

Syria et Arabia in Asia sunt.

10

Aegyptus in Africa

non in

Europa

est.

Britannia

Germania non

Graecia in

quoque

in

in Asia, sed

Europa

est.

Germa-

nia et Britannia sunt in Europa.

Estne Gallia in Europa? Gallia in Europa

est.

Estne

Roma in Gallia? Roma in Gallia non est. Ubi est Roma? Roma

Europa

est.

Gallia et Hispania? Gallia et Hispania in

Eu-

est in Italia.

Ubi sunt 15

Europa est;

Italia el

Europa sunt

Gallia

in

Italia in

Ubi

est Italia? Italia in

est-ne...?

-ne

= ...?

rdpa sunt.

Estne NTlus in Europa? Nilus in Europa non est

Nilus? Nilus in Africa

est in

est.

Germania. Nilus fluvius

Rhenus ubi est.

est?

Rhenus

est.

Ubi

Rhenus

fluvius est.

7

CAR I

Nilus

-US -V

Nllus fluvius est; NTlus et Rhenus fluvii sunt

est.

Rhenus

et

Rhenus

ris fluvius

et

fluvii sunt.

Danuvius sunt

magnus

fluvius magniis/parvws fluvii

fluvii in

Germania. Tibe-

20

in Italia est.

Nilus fluvius magnus parvus

Danuvius quoque fluvius

magnus, Tiberis

est.

Tiberis

non

est fluvius

//

Rhenus ndn est flu-

fluvius parvus est.

vius parvus, sed fluvius magnus. Nilus et

Rhenus non

magni/parvf

fluvii parvi,

sed fluvii magni sunt. Danuvius quoque

magnus

fluvius

est.

Corsica insula

-a -ae:

Corsica Insula est; Corsica et Sardinia insulae sunt

est.

lae sunt. Britannia est.

25

Sicilia insula

Corsica et Sardinia et Sicilia insu-

quoque

magna

insula est. Italia insula

est.

non

Melita est insula parva.

Insula magna/parva

insulae magnai/parvae

Britannia

non insula parva, sed insula magna est.

et Sardinia

non

insulae parvae, sed insulae

Sicilia

30

magnae

sunt. -um -a: Brundisium oppidum

Brundisium oppidum

est.

Brundisium

est;

oppida sunt. Sparta quoque oppidum

Brundisium et Tusculum oppida sunt

est

oppidam magnum/

et

est.

lusculum

Brundisium

oppidum magnum, lusculum oppidum parvum

Delphi quoque oppidum parvum

est.

est.

lusculum

35

et

parvuro

oppida magna/parva

Delphi non oppida magna, sed oppida parva sunt.

Ubi Graecus -a -um

< Roma

-a

-um

Sparta? Sparta est in Graecia. Sparta est

oppidum Graecum. sunt,

Romanus

est

Sparta et Delphi oppida Graeca

lusculum non oppidum Graecum, sed oppidum

Romanum Romana.

est.

lusculum

Sardinia Insula

et

40

Brundisium sunt oppida

Romana

est. Crfita,

Rhodus,

Naxus, Samos, Chios, Lesbos, Lemnos, Euboea sunt insulae Graecae. In Graecia multae insulae sunt. In Italia et in

8

Graecia sunt multa oppida. In Gallia et in Ger-

45

CAP.

mania multl sunt

fluvii.

Suntne mulii

fluvil et

multa

sunt-ne...?

pauci -ae -a

oppida in Arabia? In Arabia non multi, sed pauci

fluvii

50

Creta

oppidum

est? Creta

Quid est Creta? Creta insula est. Sparta est.

non est insula! Quid

Rhenus quid

est?

oppidum non

Num Sparta insula est?

est Sparta? Sparta

oppidum

Rhenus est magnus fluvius.

Sceanus Atlanticus parvus est?

est!

Non parvus,

sed

«--*

muitl -ae

mult^pauci fluvii, mulioe/paucae Insular, muluz/pauca oppida -a:

sunt et pauca oppida.

Num

I

num Creta... est? =

cst-ne

Creta...?

num...} ...non...: num Roma in Graecia est? Roma in Graecia non est

Num

magnus

est Oceanus.

Ubi

55

est in

imperium RSmSnum? Imperium

Romanum

Europa, in Asia, in Africa. Hispania

et Syria et

est

Aegyptus provinciae Romanae sunt. Germania non provincia est.

60

Romano n6n

in imperiO

Gallia et Britannia sunt prOvinciae

In imperio est

///

Sed

Romana: Germania

Romano multae

est

sunt provinciae.

-um -d: imperium Romanum in

imperio

Romano

Romanae.

Magnum

imperium Romanum!

LITTERAE ET NVMERI = Onus (1) n = duo (2) I

I

et II

numeri sunt, in quoque numerus

numeri Roman! sunt. 65

magnus numerus A

et

B

I

et II

n, in

sunt parvi numeri. CIO

in = tres (3) cio (m) ~ mille (1000)

est.

litterae sunt.

C quoque

A est

prima

tres litterae.

est. I,

littera

littera est.

(i),

B

littera

A, B, C sunt

secunda (n),

= 'be' = 'ce* tres = in (3) B c

9

CAP.

r

I

= gamma

Latinus -a

c

-um

littera

tenia (in), r littera Graeca

est.

c

est littera

Ro-

Latlna. C et

manus

W -

D

Htterae Latinae sunt, r et

a sunt

litterae

D= a

Graecae.

'delta'

70

Fluvius et oppidum vocabula Latlna sunt. Ubi vodibulum:

in vocabuld capitulum primum (cap. i):

sex

=

= vi (6)

est.

In vocabulo ubi sunt tres

primo mllle vocabula

rae. In capituld

prime cio/m (1000)

in capitulo

mllle

vocabulum Latlnum

-a

-um «

litte-

sunt.

In vocabulo insula sex litterae et tres syllabae sunt: syllaba prima in- y secunda -su-y tertia

Onus

quoque

rum sunt

1 (I)

Quid littera

tres litterae et

in? in numerus

est

Graeca

Graeca, sed

non est

una

est.

-la.

In vocabulo

est.

r quid est? r

75

syllaba.

Romanus

Num c littera Graeca est? Non littera Latlna est c. Estne B

littera

iinera prima, sed secunda est.

vocabulum Latlnum. Non,

sed,

littera

Quid

est

prima? B

ndn?

Ndn

80

magnus, numerus vo-

cabula Latlna sunt. Vocabulum quoque vocabulum Latl-

num

(numerus) singularis: pluralism, ill-fluviws fluvif

magnus

est!

GRAMMATICA LATINA J;

85

Singularis et pluralis

[A] Nilus fluvius

magm

Nllus

'Fluvius'

magnus

Rhenus

et

est.

fluvif

singularis

magm

sunt.

'Fluvif pluralis est. Singula-

est.

ris: -us. Pluralis: -i.

exemplum

Exemplum: numerus, numeri.

cxempla i

magna Insula* magnae insula

parvus numerus

[B] Corsica insula

est.

magna

et

Pluralis: -ae.

90

n pam numeri sunt.

est

Corsica et Sardinia insula*? 'Insula' singularis est.

10

I

magna?

sunt.

'InsuW pluralis est.

Singularis: -a. 95

CAP.

Exempla:

a

littera

est.

Romana.

provincia

provincia, provinciae.

littera, litterae;

Latlna

a

I

et B litterae Latlnae sunt. Gallia est

Gallia et Hispania provincial

Romanov

sunt. 100

[C]

Brundisium oppidum magnum Brundisium

et Sparta

'Oppidum* singularis

est.

oppidum magnum

oppida magna sunt.

est.

'Oppida' pluralis

oppida magna

Singulans:

est.

-tan. Pluralis: -a.

Exempla: vocabulum, vocabula; ex em plum, exempla. Littera est

105

vocabulum Latlnum, non Graecum.

Littera et

rmmerus non vocabula Graeca, sed Latlna sunt. pensum

PENSVM A Nflus fluvi-

pensa est.

NHus

et

Creta et

Rhodus Insul-

sium

lusculum oppid

et

Rhenus et

fluvi-

Rhenus

sunt.

magn- est.

fluvi

Sicilia

magn-

est.

Creta Insul

Brundisium oppid

.

.

Brundi-

Tiberis est fluvi- parv-.

Rhenus

.

Danuvius non fluvi- parv-, sed

nia insul-

.

fluvi-

magn- sunt.

Melita Insul- parv-

non Insul- parv-, sed Insul- magn-

non oppid- parv-, sed oppid- magn-

est.

Sardi-

est.

Sardinia et

sunt.

Brundisium

Tusculum

et Del-

phi non oppid- magn-, sed oppid- parv- sunt. Creta Insul- Graec-

est.

Lesbos

et

Chios

et

Naxus sunt

Insul- Graec-. In Graecia mult- Insul- sunt. In Gallia sunt

mult-

fluvi-. In Italia

pauc- fluvi-

et

mult- oppid- sunt. In Arabia sunt

pauc- oppid-.

a et b litter- Latin- sunt, c quoque litter- Latin- est. Multi et paud vocabul- Latin- sunt. Ubi quoque vocabul- Latlnest. I et II numer- Roman- sunt, ill quoque numer- Roman-

Vocabula: fhivius

est.

Insula

oppidum oceanus

PENSVM B

— Rhenus — Brundisium — Sardinia — magnae sunt. Melita insula — Britannia non — parva, sed Brundisium non — Sicilia



est. Italia Insula

est.

est.

est. Sicilia et

est.

est.

imperium provincia

numerus littera

vocabulum

II

CAP.

I

capitulum syilaba

exemplum pensum magnus parvus Graecus

Romanus Latin us multi paucl

unus



— magnum Est— Brundisium Graecia? Brun— — Sparta? Sparta Graecia, — Graecia: Sparta oppidum — Delphi — oppidum Graecum Euboea, Naxus, Lesbos, Chios — Graecae In Graecia sunt — — A? A Quid hi? in — c— —r — Latinae Latina — sed — — Latinum sed

,

in

est.

disium

est in

in

in

tr€s

mille

primus secundus tertius

sunt.

fnsulae.

est

est.

est

est.

sunt.

Uttera

est? r

Insula

est.

PENSVM C Ubi

est

Roma?

Estne Sparta in

Ubi

Italia?

est Italia?

sunt

Ubi sunt Syria

in

Estne Aegyptus in Asia?

sed

non quoque

et

Ubi sunt Sparta Ubi

est

Arabia?

et

Delphi?

Brundisium?

Quid

est

num?

Num

Creta

quid?

Estne Britannia Insula parva?

-ne? ubi?

gramma tica singularts pluralis

Brundisium?

oppidum

Quid

est Tiberis?

Quid

est

Num

a

Estne

12

est

est.

est

et

est

est.

duo sex

Italia.

ii

est?

D?

littera

Latina est?

magnus numerus?

Uttera est. a, b, littera

,

littera

CAPITVLVM SECVNDVM

CAP.

DAWS

SVRA

FAMILIA I

Romanus

Iulius vir

MEDV5

ROMANA Romana

Aemilia femina

est.

II

est.

Onus

(l)

vir

duo (II) viri

Marcus

manus

est. Iulia est

Marcus 5

puer Romanus. Quintus quoque puer Ro-

est

Iulius et

et

puella

Quintus non

Mfcdus

et

Onus puer duo puen

Romana.

virl,

sed puerl sunt. VirX sunt

Davus. Aemilia

et

Non

feminae. Estne femina Iulia?

Delia et Syra sunt

femina, sed parva

puella est Iulia. Iulius, Aemilia,

vus, Delia

Marcus, Quintus,

Medusque

sunt familia

Da-

Iulia, Syra,

Romana.

Iulius pater

•que

= 10

est.

Aemilia

est mater. Iulius pater

Marc!

et

Quinti



= ci MCdus

et

Quinti

et Iuliae.

quoque Marcus

est.

Aemilia

est

filius Iulil est.

mater Marcl

Marcus

filius

est.

Quintus quoque

est. Iulia est filia Iulil et

filius Iulil et

«>

Pater

Aemilia mater

Marcus Quintus filitis

Aemiliae

Nledus-que

est. Iulius

Iulius pater Iuliae

:

et

filius

Iulia filia

Aemiliae

Aemiliae. quis? quae?

15

Quis

est

Marcus? Marcus puer Romanus

pater Marci est? Iulius pater Marci est.

Quae

est.

est

Quis mater

^wisest

Marcus?

quae est Iulia? auis esi pater Marci? quae est mater Marci?

13

CAP.

II

Marcl? Mater Marcl est puella

est Aemilia.

Romana. Quae mater

Quae

est Iulia? Iulia

Iuliae est? Aemilia

ma-

ter Iuliae est. Pater Iuliae est Iulius. Iulia filia Iulii est. qui? ?ut sunt

filii?

Qui sunt

sunt Marcus et Qulntus. 20

Iulil? FiliI Iulil

filil

iQlia-que

Marcus, Qulntus Iuliaque sunt

filiae-que

filil

duo =

et Aemiliae.

ii

(2)

una

Marcus et Qulntus

filiaeque.

In familia

Medus

Medus

Iulius

Medus

sunt llberi

duo

liberi:

Iulil

filil

Davus quoque servus

dominus servorum filia

non

filius Iulil

dominus Medl

et

est, //

est. Iulius

est.

Medus

dominus Medi

servi sunt. Iulius est

Estne Delia

et

et Davi.

est et pater liberorum.

Aemiliae? Delia non est

Delia ancilla Aemiliae

filia

Aemi-

30

Aemilia domina Deliae

est.

Syra quoque ancilla

est.

Aemilia domina ancillae

est.

Delia et Syra duae ancillae sunt. Aemilia domina

est.

ancilla*

duo oppidtz cuius?

filius Iulil?

servi est.

Davus duo

duae

sunt tres

est servus Iulil. Iulius

dominus

duo duae duo: duo iervi

Iulil

et Iulia

filia.

Estne

liae,

tres llberi. Llberi sunt

Iulii,

Aemiliae

a nc ill a rum est.

Cuius servus est Davus? Davus servus

Iulil est.

Cuius

35

ancilla est Syra? Syra est ancilla Aemiliae.

quotM,

II,

in...

quoi ftliT? quot filiae? quot oppida? centum = cflOOj

Quot liberi.

llberi

Quot

sunt in familia? In familia

filil

et

quot

filiae?

Duo

Iulil

filil

et

sunt tres

una

filia.

Quot servi sunt in familia? In familia sunt centum servi. In familia Iulil sunt mult! servi, paucl llberi. Iulius est 40

dominus multorum servorum. 'Duo' rus est.

14

et *tres'

numeri

sunt. 'Centum'

Numerus serv5rum

est

quoque nume-

centum. Numerus

llbe-

CAR II

rorum 45

Centum

est tres.

vus numerus

est.

est

magnus numerus. Tres

Numerus servorum

merus llberorum parvus

magnus. Nu-

est

In familia

est.

par-

magnus

Iulil

magnus numerus servo-

rum =

numerus servorum, parvus numerus llberorum

mult! servi

parvusnumerus llbero-

est.

rum =paucillberi

Medus

servus Graecus

In familia

Iulil

50 lae Graecae. est

est.

Delia est ancilla Graeca.

sunt rnultl servi Graeci multaeque ancil-

multae-que

Estne Aemilia femina Graeca? Aemilia non

femina Graeca, sed Romana. Iulius non vir Graecus,

Rom an us

sed

est. tres tria:

Sparta

oppidum Graecum

Sparta, Delphi luscu-

est.

Hberi

ires

tres \hterae

lumque 55

tria

oppida sunt: duo oppida Graeca

oppidum Romanum. In Graecia et

in Italia

unum

et

magnus nu-

tria

oppida

magnus numerus oppi-

dorum = multa oppida

merus oppidorum

est.

In Gallia est

magnus numerus

magnus numerus

orum = fluviorum. Fluvii Galliae magni sunt. Magnlne sunt vil

Africae? In Africa Onus fiuvius

Graecae? Creta

et

Euboea duae

Quis

est

non 65

Medus

Cornelius: "Cuius servus est

"Medus

servus

Cornelius: "Estne Iulius:

meus

servus

Girnelius

sunt.

est.

Medus

Iulil est.

Medus?" est."

Davus servus tuus?"

"Davus quoque servus meus

sunt Meclus et Davus et ceterl rnultl..." 70

ceteri -ae -a



duo dominl Roman!

est servus Cornelii.

Iulius:

sunt;

Cornelius? Cornelius dorninus Rdrnanus

Iulius et Cornelius

magnT-ne

Nllus;

magnae

insulae

ceterae Insulae Graecae sunt parvae. ///

est:

Suntne magnae insulae

ceterl fluvii Africae parvl sunt. 60

magnus

flu-

fluvi-

multl fluvii

est.

Servi mel

meus

-a

tuus -a

-um

-um

Cornelius: "Estne Delia ancilla tua?"

15

CAP.

II

Iulius: "Delia est ancilla

mea

Ancillae

est.

mea,

Syra quoque ancilla

meae sunt Delia

mea magna

multae. Familia

et

et

Syra et ceterae

est."

Cornelius: "Quot servi sunt in familia tua?" Iulius:

"In familia

mea

sunt centum servi."

75

Cornelius: "Quid?" Iulius:

"Numerus servorum meorum

Cornelius:

"Centum

servi!

Magnus

est

est

centum."

numerus

ser-

vorum tuorum!"

ecce

duo libri liber

antiquus

Onus

liber

LIBER

duo libri novus

-a

-um «-* -um

TWS LATINVS

Ecce duo

libri Latini:

80

liber antiquus et liber novus.

antiquus -a

LINGVA latina libri tuT est

sed novus

est

primus

liber tuus Latlnus. Titulus

'lingva latina*. Liber tuus non antiquus,

est.

In lingva latina sunt multae paginae et multa capitula: capi tul

um prlmum,

'imperivm romanvm*

secundum, tertium,

romana*. In capitulo

cundo sunt sex paginae. In pagina prima cundi multa vocabula nova sunt: familia, cetera.

magnus

16

est!

cetera.

est titulus capitull prlml. Titulus

capitull secundi est 'familia

ella,

85

vir,

se-

capitull se-

Jemina, puer, pu- 90

Numerus vocabuldrum Latindrum

CAP.

II

GRAMMATICA LATINA Masculinum, femimnum, neutrum 95

mascullnum (m)

[A] 'Servus' est

vocabulum masculinum.

[B] 'Ancilla' est

vocabulum feminlnum.

[C]

'Oppidum'

cuius

neutrum non /